Vì sao cảm giác sợ hãi thua lỗ khi giao dịch rất có thể là thần hộ mệnh của một nhà đầu tư thành công?

- Innerworth - Tâm trí chi phối thị trường

Thị trường Chứng khoán không thiếu những ví dụ về việc nỗi sợ hãi và lòng tham ảnh hưởng đến số đông, khiến họ mua và bán sai thời điểm. 

Ví dụ, để tránh cảm giác hối tiếc đau đớn vì đã đưa ra quyết định sai, các nhà giao dịch thường giữ các vị thế thua lỗ, hy vọng chúng sẽ đảo chiều, hoặc họ Chốt lời vị thế Gồng Lãi quá sớm để mong hiện thực hóa lợi nhuận. 

Cảm xúc thường được những nhà giao dịch cho là kẻ thù của hiệu suất đầu tư hiệu quả, nhưng có thực sự như vậy không? 

Karin Tochkov và Edelgard Wulfert, từ đại học Albany, SUNY, đã công bố 1 nghiên cứu về chủ đề này trên tạp chí Journal of Gambling Studies, năm 2009: 

Họ thực hiện một Nghiên cứu với người tham gia là các sinh viên, nhằm đánh giá cảm giác Thất Vọng, Suy Sụp mà họ sẽ trải qua khi đối mặt với 1 khoản thua lỗ tài chính đáng kể, đánh giá theo thang đo Likert 7 điểm (với 1 là "hoàn toàn không thất vọng" và 7 là "cực kỳ thất vọng"). 

Những người tham gia được tuyển chọn từ 2 nhóm: 1 nhóm Sinh viên thường hay chơi Cờ Bạc, và 1 nhóm Sinh viên không chơi Cờ Bạc. 

Nghiên cứu gồm 2 giai đoạn: 

Giai đoạn tưởng tượng: Những người tham gia được yêu cầu hình dung họ sẽ cảm thấy Thất Vọng tới mức nào trong kịch bản thua lỗ 1 khoản trị giá 150$. Các sinh viên sẽ tự đánh giá mức độ thất vọng của chính mình trong bài kiểm tra. 

Giai đoạn 2: Sau đó 1 tuần, họ tham gia vào một trải nghiệm cờ bạc thực, nơi họ thực sự sẽ thắng hoặc thua mất tiền. Cảm xúc thực tế của họ sau khi đối mặt với các khoản thua lỗ lớn được ghi lại. 

Kết quả ghi nhận sự khác biệt to lớn giữa 2 nhóm: 

Giải thích số liệu minh họa:

•    Người không cờ bạc: Họ dự đoán cảm giác sẽ rất tệ (5.8) và trên thực tế nó cũng gần như vậy (5.5). Họ dự báo cảm xúc của mình khá chính xác.

•    Người hay cờ bạc: Họ nghĩ rằng cảm giác thua cuộc sẽ không quá tệ (chỉ 4.5), nhưng trên thực tế, họ lại cảm thấy thất vọng hơn rất nhiều (5.9). Đây chính là sai số trong dự báo cảm xúc (affective forecasting error) mà nghiên cứu đã chỉ ra.

Nghiên cứu này được công bố với giá trị p-value<0.5, tức là sai số trong Thống kê chỉ là dưới 5%.

Báo cáo này cho thấy sự tự tin thái quá và giao dịch Trading quá nhiều có thể là hệ quả của việc không thể dự đoán chính xác Cảm xúc của chính mình trong tương lai khi các khoản thua lỗ tài chính xảy ra. 

Nhà giao dịch quá tự tin thường nghĩ, "sẽ không tệ đến thế nếu tôi thua lỗ -20% hoặc -30%". Nếu bạn không thể lường trước được cảm giác tồi tệ sau một khoản lỗ, bạn sẽ thường sẵn sàng chấp nhận rủi ro lớn hơn. 

Ngược lại, việc cảm thấy Sợ các Khoản Lỗ, cảm giác hối tiếc từ khi 1 Khoản Lỗ chưa xảy ra có chức năng bảo vệ. Khi bạn biết trước chính xác bản thân sẽ cảm thấy tồi tệ thế nào khi gặp phải một khoản thua lỗ lớn, bạn sẽ cẩn trọng hơn rất nhiều khi giao dịch. 

Như vậy là, nếu bạn đang thực hiện quá nhiều giao dịch Trading rủi ro cao và phải trả giá bằng các khoản Thua Lỗ, bạn có thể thử dồn sự tập trung vào cảm giác SỢ HÃI các khoản thua lỗ. Có lẽ bạn không thường nghĩ đến những hậu quả tiêu cực tiềm ẩn của việc thua lỗ. Tuy nhiên, nếu bạn tập trung vào cảm giác tồi tệ, suy sụp sau khi thua lỗ, bạn sẽ dừng lại và chủ động làm chậm lại các quyết định giao dịch của mình, kiên nhẫn chờ đợi 1 vị thế giao dịch mang lại xác suất thành công chắc chắn trước khi ra quyết định. 

Phần lớn nhà đầu tư Trading coi Cảm Xúc là kẻ thù của Đầu Tư, nhưng nếu bạn biết cách làm bạn với cảm xúc Sợ Hãi Thua Lỗ - rất có thể đó sẽ là 1 Vị Thần hộ mệnh giúp bạn tránh được tình trạng giao dịch quá nhiều rủi ro dẫn tới các khoản Thua Lỗ nặng nề không thể cứu vãn. 

Hà Nội, 24/09/2025.