Thị trường chứng khoán & sự liên quan đến chu kỳ kinh tế

Bài viết này mình chỉ viết dựa trên suy nghĩ & quan điểm cá nhân ở tình huống hiện tại của thị trường. Đương nhiên, bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo, chỉ giúp bạn có thêm góc nhìn đa chiều về QUẢN TRỊ RỦI RO trong tình hình hiện tại, có thể phù hợp hoặc không phù hợp với ý kiến của bạn, và cũng không phải là một định hướng để đầu tư. Cảm ơn bạn đã đọc bài viết!

Giai đoạn từ tháng 12 tới thời điểm hiện tại, thị trường chuyển biến qua 2 đợt điều chỉnh mạnh. Không giống những năm trước, nhà đầu tư chỉ mua ôm và nắm giữ thì cổ phiếu sẽ tự làm việc tăng giá của chính nó. Chắc hẳn có rất nhiều người vẫn đang cố gắng đi tìm câu trả lời cho “sự bất thường” này của thị trường, hay ít nhất điều các bạn cần là đi tìm một điều gì đó giải thích/phân tích logic cho sự giảm giá này. Thì bài viết này, mình nghĩ có thể giúp được bạn!

Phải khẳng định là mình không phải là một người nghiên cứu về vĩ mô, cũng không làm research về nghiên cứu, những gì mình tổng hợp và lập luận bên dưới chỉ là những ý tưởng mình tổng hợp ở nhiều bài viết. Nên nếu có sai sót mong bạn bỏ qua. Tuy nhiên, ý tưởng trong bài viết này hi vọng sẽ đem lại cho bạn góc nhìn mới toàn cảnh cho XU HƯỚNG THỊ TRƯỜNG!

►    Có 4 Ý TƯỞNG quan trọng trong bài viết này!

•    Thị trường chứng khoán hoạt động như thế nào?

•    Các giai đoạn của một Chu kỳ kinh tế?

•    Chiến Tranh Nga vs Ukraine tác động ra sao?

•    Cuối cùng là TỔNG KẾT cho tình hình hiện tại của thị trường.

I.    THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN & NỀN KINH TẾ

Thị trường chứng khoán được coi là một “phong vũ biểu của nền kinh tế ", có nghĩa là xu hướng của thị trường chứng khoán (lên hoặc xuống) cho biết hướng đi trong tương lai của nền kinh tế. 

•    Lý do mà Xu hướng thị trường là một chỉ báo rõ ràng là vì "chiết khấu", sự định giá của cổ phiếu ngày hôm nay dựa trên giá trị kỳ vọng của chúng trong tương lai. Nếu các nhà tổ chức, quỹ, nhà đầu tư lớn và nhỏ lẻ đang “đánh cược” rằng nền kinh tế sẽ đi vào suy thoái, thì việc bán ra sẽ tăng lên và giá cổ phiếu sẽ giảm xuống. Ngược lại, họ sẽ đặt giá cao hơn nếu kỳ vọng ngược lại được giữ nguyên. Cho nên thị trường chứng khoán vận hành đơn giản là CUNG – CẦU và do dòng tiền quyết định – dòng tiền này được xây dựng dựa trên sự kỳ vọng cho tương lai, không phải cho hiện tại.  

•    Bài viết này không phải để cảnh báo rằng ở thời điểm hiện tại, thị trường không còn kỳ vọng hay để xác định "thời điểm thị trường" để các bạn bán cổ phiếu hay mua cổ phiếu mà là TẬP TRUNG VÀO QUẢN TRỊ RỦI RO. Đương nhiên vì ảnh hưởng bởi cung cầu nên hoàn toàn thị trường chứng khoán trong ngắn hạn vẫn có những tín hiệu sai, ví dụ không hẳn thị trường giảm quá mức có nghĩa là nền kinh tế sẽ suy thoái hay tăng quá mức thì thị trường sẽ phát triển mạnh. Đó được gọi là “TÍN HIỆU NHIỄU” của thị trường, vẫn có những tình huống như thế. Nhưng nếu chúng ta hiểu lịch sử, thì chúng ta có thể đưa ra những kịch bản nhất định về vị trí của chứng khoán và nền kinh tế trong tương lai – để thực hiện những điều chỉnh về QUẢN TRỊ RỦI RO cho tài khoản và cho danh mục ở thời điểm hiện tại.

II.    CÁC GIAI ĐOẠN CỦA MỘT CHU KỲ KINH TẾ

Một chu kỳ đầy đủ hoặc hoàn chỉnh sẽ bao gồm giai đoạn đỉnh và đáy kinh tế và thời gian thường được đo từ "đáy này đến đáy kia". Dưới đây là một mô hình của chu kỳ kinh tế truyền thống:

Trong lịch sử được thống kê ở các nền kinh tế lớn hơn như Mỹ:

•    Từ năm 1854 đến năm 2001 có 32 chu kỳ với trung bình (cao điểm đến đỉnh điểm) là 56 tháng. (5 năm)

•    Chu kỳ trung bình từ đáy đến đỉnh (từ dưới lên trên) là 38 tháng. (3 năm)

•    Chu kỳ dài nhất trong khoảng thời gian, đạt đỉnh vào tháng 3 năm 2001, là 128 tháng. (10 năm)

•    Chu kỳ ngắn nhất là 17 tháng, đạt đỉnh vào tháng 1 năm 1920. (hơn 1,5 năm)

Không ai có thể dự đoán chính xác thời gian bắt đầu hay kết thúc chu kỳ, bởi chu kỳ được thúc đẩy bởi rất nhiều những yếu tố để làm nhanh hoặc chậm hơn quá trình dịch chuyển của nền kinh tế. Biết được những yếu tố lịch sử này để chúng ta chủ động "quản trị rủi ro" hơn là xác định "thời điểm thị trường" đang ở giai đoạn nào vì việc này vô nghĩa và không có yếu tố chính xác. Sử dụng các chu kỳ là để nắm rõ thời gian của chu kỳ hiện tại để đánh giá tốt hơn về mức độ rủi ro. 

Một chu kỳ kinh tế điển hình bao gồm 4 giai đoạn riêng biệt.

•    Đầu chu kỳ

Nhìn chung, đây là giai đoạn sự phục hồi mạnh mẽ sau suy thoái, khi các chỉ số kinh tế vĩ mô như tổng sản phẩm quốc nội GDP và sản xuất công nghiệp chuyển từ tiêu cực sang tích cực và tăng trưởng lợi nhuận của các doanh nghiệp mạnh mẽ từ mức nền thấp. Chính sách tiền tệ được duy trì nới lỏng và thanh khoản được hỗ trợ vào thị trường vốn. Tín dụng dồi dào và tiếp cận được dễ dàng hơn hỗ trợ doanh nghiệp tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận một cách nhanh chóng.

►    Đặc điểm quan trọng: Nền kinh tế đang nhanh chóng trở lại từ sau giai đoạn suy thoái. Thị trường tín dụng bắt đầu tăng trưởng trở lại khi chính sách tiền tệ vẫn đang được nới lỏng. Lãi suất giảm về mức thấp. Điều này bổ sung thêm thanh khoản cho một nền kinh tế bị suy yếu bởi giai đoạn suy thoái. Các lĩnh vực thường được hưởng lợi nhiều nhất từ lãi suất thấp, chẳng hạn như tiêu dùng không thiết yếu, tài chính và bất động sản trong lịch sử đã vận động tốt hơn. Các ngành thường được hưởng lợi từ việc gia tăng vay nợ – bao gồm dịch vụ tài chính, ô tô và đồ gia dụng – cũng hoạt động mạnh mẽ. Các lĩnh vực công nghiệp và công nghệ thông tin đã tăng điểm trong lịch sử khi suy thoái chuyển sang phục hồi, trong đó các ngành bao gồm vận tải và vật liệu xây dựng tăng lên trước sự phục hồi kinh tế và Chính phủ đẩy mạnh đầu tư công. Cổ phiếu công nghệ thông tin và vật liệu xây dựng thường được hỗ trợ bởi kỳ vọng chi tiêu mới của doanh nghiệp và Chính phủ.

•    Giữa chu kỳ

Thường là giai đoạn kéo dài nhất với tốc độ tăng trưởng ở mức trung bình. Hoạt động kinh tế đi vào quỹ đạo tăng trưởng ổn định, tín dụng tăng trưởng lành mạnh và doanh nghiệp có biên lợi nhuận tốt. Chính sách tiền tệ bắt đầu chuyển dần từ nới lỏng sang trung lập.

•    Đặc điểm quan trọng: Nền kinh tế đã vượt qua giai đoạn phục hồi ban đầu và tăng trưởng duy trì ở mức vừa phải. Giai đoạn giữa chu kỳ thường kéo dài hơn bất kỳ giai đoạn nào khác (trung bình khoảng 3,5 năm), đồng thời là khi hầu hết các đợt điều chỉnh thị trường đã diễn ra. Trong giai đoạn này, các Leader ngành luân chuyển thường xuyên và thị trường phân hóa rõ nét hơn. Không có nhóm ngành nào hoạt động tốt hơn hẳn hoặc kém hiệu quả hơn hẳn so với thị trường trong 75% khoảng thời gian và tỷ suất lợi nhuận trung bình của thị trường tương đối khiêm tốn so với 3 giai đoạn còn lại. Dữ liệu lịch sử đã cho thấy không có bất kỳ nhóm ngành nào chắc chắn là tốt nhất trong giai đoạn giữa chu kỳ. 

•    Cuối chu kỳ

Hoạt động kinh tế thường đạt đến đỉnh điểm, ngụ ý rằng tăng trưởng vẫn tích cực nhưng chậm lại. Áp lực lạm phát gia tăng và thị trường lao động thắt chặt có thể làm giảm lợi nhuận và dẫn đến chính sách tiền tệ thắt chặt hơn.

►    Đặc điểm quan trọng: Giai đoạn cuối chu kỳ trong lịch sử đã kéo dài trung bình 1,5 năm. Tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp chậm lại và bắt đầu có vẻ quá nóng trong giai đoạn này khi lạm phát tăng cao hơn và giá cổ phiếu bắt đầu trở nên đắt đỏ so với lợi nhuận. Các ngành tốt nhất trong giai đoạn này bao gồm năng lượng, tiện ích, chăm sóc sức khỏe và tiêu dùng thiết yếu. Các ngành năng lượng và vật liệu cũng đem lại tỷ suất lợi nhuận tốt do giá hàng hóa tăng lên, cũng là lý do tạo áp lực lạm phát. Các lĩnh vực mà doanh thu gắn liền với các nhu cầu cơ bản, chẳng hạn như chăm sóc sức khoẻ, tiêu dùng thiết yếu và tiện ích cũng thường hoạt động tốt.

•    Suy thoái

Hoạt động kinh tế suy giảm, lợi nhuận của doanh nghiệp giảm, tín dụng trở nên khan hiếm cho các doanh nghiệp và người tiêu dùng. Chính sách tiền tệ bắt đầu được nới lỏng tạo tiền đề cho sự phục hồi.

►    Đặc điểm quan trọng: Hoạt động kinh tế và lợi nhuận của công ty suy giảm. Thị trường chứng khoán bước vào một đợt điều chỉnh lớn vào thời điểm này. Các ngành tốt nhất trong giai đoạn này (giảm ít nhất) bao gồm các ngành tương tự bắt đầu được ưa chuộng trong giai đoạn cuối chu kỳ. Nhưng giai đoạn này thường là ngắn nhất, kéo dài dưới một năm. Nhà đầu tư nên cân nhắc nắm giữ tỉ trọng tiền mặt lớn để xem xét chuẩn bị đầu tư vào các ngành của giai đoạn đầu chu kỳ.

 
BẢNG TÓM TẮT CHU KỲ KINH TẾ (nguồn stockfarmer)

(nguồn Stockfamer & tradingacademy)

Trên đây là những thông tin mình tổng hợp được từ những bài viết về các giai đoạn của Chu kỳ kinh tế. Ở phần tổng kết chúng ta sẽ đề cập lại các yếu tố ảnh hưởng đến nền kinh tế hiện tại & kỳ vọng của thị trường chứng khoán như thế nào.

III.    CHIẾN TRANH NGA & UKRAINE

Một vài câu hỏi & trả lời từ các bài báo nước ngoài:

•    Tác động kinh tế của cuộc xung đột Nga Ukraine là gì?

►    Báo cáo cho thấy Ukraine đang phải gánh chịu sự sụp đổ 35% của nền kinh tế, trong khi GDP của Nga sẽ giảm 8,5%. Nhà kinh tế trưởng Pierre-Olivier Gourinchas của IMF đã viết trong một bài đăng trên blog vào ngày 19 tháng 4: “Ảnh hưởng của chiến tranh sẽ lan truyền sâu rộng, làm tăng thêm áp lực giá cả và làm trầm trọng thêm những thách thức chính sách đáng kể”.

•    Chiến tranh Ukraine có gây ra lạm phát?

►    Tác động bất lợi sẽ dẫn đến sự tự tin thấp hơn, thu nhập thực tế yếu hơn và thương mại bị gián đoạn. Chúng tôi kỳ vọng rằng những tác động tổng hợp này cũng sẽ dẫn đến lạm phát CED ở Mỹ trung bình là 7,1% vào năm 2022 và 3,5% vào năm 2023, so với lần lượt là 4,6% và 2,5%.

•    Chiến tranh ảnh hưởng đến nền kinh tế như thế nào?

►    Các cuộc chiến tranh cũng đã tác động đến lãi suất mà các ngân hàng và các chủ nợ khác tính cho những người đi vay. Đây là kết quả của việc chi tiêu chiến tranh được tài trợ hoàn toàn bằng nợ, đã góp phần làm cho tỷ lệ nợ quốc gia trên Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) cao hơn, và sau đó là lãi suất dài hạn tăng lên.

•    Chiến tranh Ukraine ảnh hưởng như thế nào đến kinh tế toàn cầu?

►    Quỹ Tiền tệ Quốc tế cho biết, cuộc chiến ở Ukraine sẽ "cản trở nghiêm trọng" sự phục hồi kinh tế toàn cầu với Vương quốc Anh bị ảnh hưởng nặng nề hơn hầu hết các quốc gia khác. Xung đột đang làm tăng giá thực phẩm và nhiên liệu mà cơ quan quốc tế dự kiến sẽ làm chậm tăng trưởng trên toàn cầu.

Còn rất nhiều, bạn có thể tự tìm hiểu và đọc. Có thể thấy rằng tác động của chiến tranh Nga Ukraine là không thể phủ nhận! Từ đẩy giá hàng hoá cơ bản, đến tắc nghẽn chuỗi cung ứng hàng hoá, đẩy nhanh quá trình lạm phát & đẩy chiến tranh chính trị vào một giai đoạn mới, khi đã có một tiền lệ xảy ra thì hoàn toàn có thể xuất hiện những trường hợp khác tương tự.

IV.    TỔNG KẾT

ĐIỂM YẾU

►    Ở thời điểm hiện tại, FED đã bắt đầu chính sách thắt chặt tiền tệ thông qua việc nâng lãi suất, thậm chí còn đẩy nhanh quá trình này bởi vì các số liệu lạm phát các quý gần nhất cho thấy mức độ tăng vượt so với dự kiến.
►    Một phần chiến tranh Nga & Ukraine cũng là một chất xúc tác nhanh chóng cho quá trình lạm phát & đẩy nhanh chu kỳ kinh tế của các quốc gia
►    Việt Nam thuộc top những quốc gia có dòng tiền đầu cơ tài sản cao nhất thế giới từ tiền ảo, cổ phiếu đến các sản phẩm tài chính khác. Nên đầu cơ giá lên mạnh thì giá xuống cũng sẽ tương tự.
►    Nhà nước đang thực hiện hàng loạt các chính sách để thắt chặt dòng tiền đi vào các thị trường đầu cơ như chứng khoán, bất động sản… hướng dòng tiền tốt đi vào hoạt động sản xuất và kinh doanh.
►    Quản lý thị trường Trái phiếu bằng các vụ bắt bớ liên quan đến việc phát hành… 

ĐIỂM MẠNH

►    Việt Nam trong top nhữung quốc gia thích ứng với đại dịch tốt nhất, có độ phủ vacxin cao nhất thế giới. Là yếu tố chính tác động đến việc thu hút nguồn vốn bên ngoài
►    Bộ máy chính phủ hiện tại rất quyết liệt và tập trung vào phát triển nền kinh tế mạnh
►    Thị trường chứng khoán Việt Nam kỳ vọng sẽ được nâng hạng từ mới nổi lên cận biên
►    Kiếm soát thị trường tăng trưởng một cách lành mạnh hơn

Trên đây là nhữung tổng hợp và suy luận cá nhân của bản thân ở thị trường hiện tại. Đương nhiên với những yếu tố về điểm mạnh & điểm yếu không phải để chúng ta định thời điểm nền kinh tế Việt Nam đang ở giai đoạn nào, không ai có thể dự đoán được nhưng bạn cũng cần có những kế hoạch về quản trị rủi ro cho tài khoản và tiền đang đầu tư. Có khả năng chúng ta đã đi qua giai đoạn đầu chu kỳ với hai năm tăng trưởng mạnh mẽ của thị trường chứng khoán, chứng kiến dòng tiền đổ ào ạt vào kênh chứng khoán, tuy nhiên khi 2022 là năm mới với các chính sách kinh tế mới có thể dòng tiền sẽ trở lại với sản xuất và kinh doanh vì vậy thị trường chứng khoán sẽ thiếu hụt một dòng tiền lớn cộng thêm tác động từ biến động thế giới thì có thể đẩy nhanh quá trình thắt chặt tiền tệ và gây khó khăn cho hoạt động đầu tư chứng khoán. Vì vậy năm 2022 việc chọn doanh nghiệp tốt và thời điểm mua hợp lý chắc chắn là một thử thách, và có thể sẽ lấy lại tiền của nhà đầu tư không chuẩn bị kiến thức vẫn đang hình dung thị trường chứng khoán dễ kiếm tiền bằng việc chỉ mua và không cần quan tâm đến việc đang mua gì. Một mô hình kinh tế truyền thống diễn ra theo đúng trình tự, tuy nhiên ở thời điểm hiện tại, khi các nền kinh tế kết nối với nhau sâu rộng, sự biến động lớn của bất kì nơi nào, ngành nào đểu có thể ảnh hưởng lên toàn thế giới và thúc đẩy nhanh quá trình di chuyển của chu kỳ kinh tế. Vì vậy, tốt nhất là hãy chuẩn bị cho mình những kịch bản, bởi thị trường chứng khoán là DÒNG TIỀN - khi dòng tiền được uốn nắn và di chuyển theo nền kinh tế, nếu không thích ứng tốt thì lúc đó bạn sẽ bị lạc ở lại ở giai đoạn cũ đã qua và không thể gượng dậy được. Hãy suy nghĩ về điều này!

Phải khẳng định là mình không phải là một người nghiên cứu về vĩ mô, cũng không làm research về nghiên cứu THỊ TRƯỜNG, những gì mình tổng hợp và lập luận bên dưới chỉ là những ý tưởng mình tổng hợp ở nhiều bài viết & ý kiến cá nhân. Nên nếu có sai sót mong bạn bỏ qua. Tuy nhiên, ý tưởng trong bài viết này hi vọng sẽ đem lại cho bạn góc nhìn mới toàn cảnh cho XU HƯỚNG THỊ TRƯỜNG!

Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết, hãy nhấn theo dõi để đọc thêm nhiều bài viết mới! Cảm ơn các bạn!

Theo dõi các dự án mới Oliver Kell qua tài khoản chính: https://fireant.page.link/AkHMNHY9g6PTQ13d6