Sửa Luật Đầu tư: Ưu đãi có điều kiện, hiệu quả có thể đo lường, lợi ích lan tỏa được kiểm chứng

Đại biểu Quốc hội thống nhất với định hướng hoàn thiện chính sách ưu đãi đầu tư, đồng thời đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, tăng cường liên kết doanh nghiệp nước ngoài với doanh nghiệp trong nước, qua đó tạo động lực phát triển bền vững cho nền kinh tế.

Ưu đãi đầu tư gắn với kết quả thực hiện cam kết

Sáng ngày 2/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư. Các đại biểu cơ bản thống nhất với định hướng hoàn thiện chính sách thu hút đầu tư, đồng thời đề nghị bổ sung cơ chế đánh giá hiệu quả thực chất của dự án, ràng buộc trách nhiệm thực hiện cam kết của nhà đầu tư và nâng cao tính minh bạch, công bằng trong áp dụng ưu đãi.

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên) bày tỏ thống nhất với việc hoàn thiện các quy định của Luật Đầu tư nhằm nâng cao chất lượng thu hút đầu tư, bảo đảm hiệu quả thực chất của chính sách ưu đãi và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài với doanh nghiệp trong nước.

Về thực hiện cam kết để hưởng ưu đãi đầu tư đặc biệt, đại biểu tán thành quy định tại khoản 4 Điều 17 của dự thảo về nguyên tắc áp dụng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt trên cơ sở kết quả thực hiện cam kết của nhà đầu tư về chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực, hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng, chuyển đổi xanh và nâng cao giá trị gia tăng trong nước.

Theo đại biểu, dự thảo nên làm rõ hơn mức độ thực hiện cam kết như thế nào thì được coi là đạt yêu cầu; trường hợp nhà đầu tư chỉ thực hiện một phần cam kết thì xử lý ra sao, việc thu hồi ưu đãi áp dụng đối với toàn bộ hay phần ưu đãi tương ứng với nghĩa vụ chưa hoàn thành.

Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định đánh giá theo từng cam kết, mức độ hoàn thành và trách nhiệm xử lý tương ứng; giao Chính phủ quy định việc điều chỉnh, thu hồi ưu đãi phù hợp với mức độ vi phạm.

Về đánh giá hiệu quả thực chất của dự án đầu tư, đại biểu Nguyễn Văn Huy cho rằng, khoản 4a Điều 45 của dự thảo đã đề cập đến giá trị gia tăng, tính bền vững và tác động lan tỏa.

“Thu hút đầu tư không chỉ là thu hút vốn lớn mà phải tạo ra giá trị gia tăng, chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực của doanh nghiệp Việt Nam”, đại biểu nhấn mạnh.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định giao Chính phủ ban hành bộ tiêu chí đánh giá theo ngành, lĩnh vực, chú trọng giá trị gia tăng trong nước, nghiên cứu và phát triển, chuyển giao công nghệ, chất lượng nhân lực, liên kết doanh nghiệp và hiệu quả sử dụng tài nguyên. Kết quả đánh giá cần là căn cứ xem xét việc tiếp tục áp dụng hoặc điều chỉnh ưu đãi đầu tư theo Điều 17.

Tăng liên kết đầu tư nước ngoài với doanh nghiệp trong nước

Đối với việc thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp trong nước, đại biểu Nguyễn Văn Huy cơ bản thống nhất với quy định khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nước ngoài công bố nhu cầu mua sắm, tiêu chuẩn kỹ thuật và lộ trình nội địa hóa. Đồng thời, ghi nhận quy định hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định khuyến khích công bố nhu cầu mua sắm, hỗ trợ nâng cao năng lực nhà cung cấp nội địa và xác định kết quả liên kết thành chỉ tiêu có thể kiểm chứng. Đồng thời, giao Chính phủ quy định cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý đầu tư, cơ quan quản lý ngành, địa phương và các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp để kết nối nhu cầu của doanh nghiệp đầu chuỗi với năng lực của doanh nghiệp trong nước.

Trong đó, cần ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cao chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn quản trị, năng lực công nghệ và khả năng đáp ứng đơn hàng. Đại biểu lưu ý, cơ chế này phải bảo đảm doanh nghiệp trong nước được tiếp cận cơ hội một cách minh bạch, bình đẳng, không tạo nghĩa vụ mua hàng nội địa trái với cam kết quốc tế.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy đánh giá cao dự án Luật và đề nghị hoàn thiện đồng bộ các nội dung trên, bảo đảm “ưu đãi có điều kiện, hiệu quả có thể đo lường và lợi ích lan tỏa có thể kiểm chứng”.

Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp) cho rằng, việc quy định trong Luật về kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả đầu tư là hết sức cần thiết, nhất là đối với các doanh nghiệp được Nhà nước đầu tư vốn, tài sản hoặc giao đất, hỗ trợ vốn để đầu tư.

Đại biểu cũng đề nghị Chính phủ quy định rõ các nội dung đánh giá, không chỉ dừng ở chất lượng đầu tư và kết quả kinh doanh mà cần quan tâm đến tác động môi trường. Theo đại biểu, nhiều ngành nghề có tác động lớn đến môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe, đời sống người dân. Vì vậy, cần đánh giá tác động đối với môi trường biển, khu vực miền núi và Đồng bằng sông Cửu Long.

Một nội dung khác được đại biểu đề cập là hiệu quả sử dụng đất đối với các dự án được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất hoặc thu một phần tiền sử dụng đất. Theo đại biểu, cần đánh giá thực chất hiệu quả sử dụng đất, đánh giá hiệu quả của việc giao đất so với phương án cho thuê đất và thu tiền thuê đất hằng năm.

Đại biểu cũng đề nghị quan tâm đánh giá tác động của dự án đối với quốc phòng, an ninh, nhất là các dự án sử dụng khu vực biển, đảo.

Về ưu đãi đầu tư đặc biệt, đại biểu cho rằng, cần làm rõ doanh nghiệp có tác động lan tỏa, tạo động lực phát triển, qua đó xác định đúng đối tượng được hưởng ưu đãi. Đối với trường hợp nhà đầu tư không hoàn thành cam kết, chậm tiến độ hoặc chỉ hoàn thành một phần dự án, đại biểu cũng đề nghị có cơ chế xử lý, chế tài cụ thể, bao gồm việc thu hồi ưu đãi và xử lý các trường hợp chậm trả hoặc kéo dài thời gian thu hồi.

Theo đại biểu Phạm Văn Hòa, hoàn thiện các quy định này sẽ góp phần bảo đảm chính sách ưu đãi đầu tư của Nhà nước được thực hiện công bằng, hợp lý và khách quan.

Trần Huyền

Link gốc