Làm thế nào để xây dựng đường cong phát triển kiến thức? – How to Speed Up Your Learning Curve

Bài viết chỉ dựa trên quan điểm cá nhân dành cho một nhà giao dịch theo xu hướng, nếu bạn có ý tưởng khác điều đó hoàn toàn hợp lý nếu vẫn đang hiệu quả với kết quả bạn giao dịch!

Trong quá trình phát triển bản thân, ý tưởng xây dựng Learning Curve (Đường cong học tập) của mình được xây dựng qua nhiều cuốn sách của tác giả nổi tiếng trong đó có Oliver Kell trong cuốn US Investing Champion, Mark Minervinini trong cuốn Cách tư duy & giao dịch như một nhà vô địch đầu tư Chứng khoán, và nhiều tác giả nữa. 

Learning Curve là một đường cong học tập – bao gồm nhiều giai đoạn để phát triển và xây dựng CON NGƯỜI ĐẦU TƯ của bạn. Khi ý thức rõ ràng về việc cần xây dựng một lộ trình phát triển rõ ràng, bạn có thể dễ dàng & quan tâm hơn trong việc đánh giá và nhìn lại những sai lầm, thất bại và cả chiến thắng của bản thân đã đạt những yếu tố nào. Còn thiếu những yếu tố nào cho quá trình phát triển kiến thức đầu tư trên thị trường chứng khoán. Chắc hẳn không một ai đã được coi là quá đầy đủ & quá giỏi để hiểu biết tất cả về thị trường. Vì vậy Learning Curve giống như bộ khung xương vững chắc để bạn xây dựng chính bản thân mình ngày càng hoàn thiện hơn.

Không nói thêm nhiều nữa, hãy nhìn xuống ngay hình ảnh bên dưới:

I.    PHẦN 1: ĐỊNH VỊ BẢN THÂN

Chưa bao giờ điều này đối với mình nó lại không sắp xếp ở vị trí đầu tiên. Định vị bản thân có nghĩa rằng bạn phải trả lời được câu hỏi bạn là ai ở trên thị trường này. Biết rõ vị trí, biết những điểm mạnh, điểm yếu của bản thân so với những nhà giao dịch khác đó là việc cần phải làm đầu tiên. Có thể bạn không “to lớn” để thao túng như bigboys, tổ chức, có thể bạn không phải thuộc nhóm F0 không cần biết bất cứ điều gì trên thị trường ngoài việc suốt ngày đi hóng mã cổ phiếu & xem tin tức, cho dù bạn thuộc nhóm nào đi chăng nữa, nhưng bạn cần nên nhớ rằng: Biết người, biết ta, trăm trận trăm thắng!

Hiểu được ở một vị thế là Nhỏ lẻ trên thị trường chứng khoán bạn phù hợp với cách giao dịch nào, bạn chơi với ai, giao dịch với những cơ hội thế nào vô cùng quan trọng! Ngoài ra, định vị bản thân giúp bạn không bị trôi dạt phong cách đầu tư, dù thị trường hay bất kì bối cảnh nào thay đổi bạn vẫn trung thành với hệ thống giao dịch và hướng đến những mục tiêu cụ thể trong quá trình đầu tư.

Mình định vị bản thân rất rõ ràng: "Mình là một nhà đầu tư trung hạn dành cho những vị thế break ra khỏi những nền tảng tích luỹ lớn của các doanh nghiệp có sự tăng trưởng về doanh thu & lợi nhuận và câu chuyện doanh nghiệp đủ hấp dẫn. Còn với giao dịch lướt sóng, mình ưu tiên giao dịch trên các mẫu hình ngắn tiếp diễn từ đà tăng giá trước đó. Và cuối cùng mình là nô lệ của giá cả và khối lượng"

Vậy tại sao bạn phải định hình rõ bản thân trước khi đầu tư?

Ví dụ nhé: Bạn đang xác định mình giao dịch lướt sóng, giao dịch nhanh chóng với những khoản lợi nhuận thấp, và thoát ngay, được vài lần nhưng rồi ngày nọ, mua xong T+3 hàng về lỗ âm 10% thì bạn lại nhủ với lòng: Thôi, coi như giữ dài hạn ăn cổ tức vậy! Cố phiếu thể nào cũng lên lại! 

Tiếp theo đó bạn xác định đầu tư giá trị, tìm hiểu nghiên cứu về nội tại doanh nghiệp, đọc báo cáo tài chính các kiểu, cũng nhủ với lòng là lần này nhất định sẽ ôm chặt cổ phiếu cho dù lãi hay lỗ. Nhưng ít hôm cổ phiếu cứ nhảy lên nhảy xuống trong khu vực tích luỹ, kèm theo nhìn cổ phiếu bạn bạn chạy xịt khói, thì ngứa ngáy lại vác hàng ra bán, bán xong rồi cổ phiếu hết tích luỹ, tạo thành xu hướng tăng mới thì lại ngồi tiếc hùi hụi. Nghĩ lại: “Chắc đầu tư giá trị không hợp với mình!”

Lần cuối cùng này, chán nản, bạn quyết định không theo trường phái nào cả, rồi tự mình đi tìm kiếm cơ hội, đánh theo hội bạn thân và hi vọng sẽ ăn được nhờ vào tin tức cổ phiếu được đánh lên mức này mức kia. Nhưng rồi kiếm lãi được một hai thương vụ đầu, dồn tiền đánh thì đến thương vụ thứ 3 lại không trót lọt. Game thấy bại, rồi bạn lại hàng ngày nhìn khoản lỗ phình to mà lại luôn kì vọng cổ phiếu rồi sẽ có ngày tăng trở lại.

Đây chỉ là số rất rất ít những lần bạn bị lạc trôi phong cách đầu tư vì không định vị rõ bản thân là người đầu tư thế nào! Còn rất nhiều nữa! Lâu lâu thì thích bắt đáy, ít hôm lại học ở đâu ra vụ mua nền thì cũng cầm ít tiền đi mua nền tích luỹ, rồi vài hôm lại học ra vụ trung bình giá giảm. Cứ thế cuối cùng thì bạn không có một kế hoạch rõ ràng trong việc đầu tư và biến cách giao dịch của bản thân thành mớ danh mục hỗn độn!
Cuối cùng, một thời gian đầu tư lâu dài bạn nhận ra: “Chưa bao giờ bạn cảm thấy đầu tư nó may rủi đến thế! Dần dần rồi thua thôi! Chứng khoán là cờ bạc “

Không chỉ vậy! Định vị bản thân còn là việc bạn định vị được tính cách bản thân mình phù hợp với cách giao dịch như thế nào. Mình có những người anh rất kinh nghiệm trên thị trường chứng khoán, nhìn bề ngoài thì có vẻ họ là một người trầm lắng, nhưng trên thị trường họ là một người giao dịch rất sôi động & mua bán liên tục. Vì vậy họ chọn phương pháp giao dịch theo điểm mua break out & luân chuyển vòng quay danh mục/cổ phiếu liên tục. Cũng có rất nhiều anh chị tính bên ngoài lại hoạt náo, thích sôi động nhưng khi tham gia thị trường thì cực kì từ tốn & cẩn thận. Đó chính là lý do tại sao phương pháp & hệ thống giao dịch phải đồng bộ với tính cách bản thân!

II.    PHẦN 2: QUẢN TRỊ RỦI RO

Chắc không cần phải nhấn mạnh thêm về tầm quan trọng của Quản trị rủi ro. Người ta có câu: Còn thở là còn gỡ! Tuy nhiên điều đó có đúng hay không nếu toàn bộ tài sản của bạn bốc hơi và không còn gì để gỡ, thì cho dù có thở nhiều bay bơm thêm oxi cũng rất tiếc là bạn không thể làm lại từ đầu.

“Còn tiền là còn gỡ” không phải “Còn thở là còn gỡ” – Note quan trọng

Điều duy nhất trên thị trường khiến mình sợ nhất: Đó là mất tiền! chính vì vậy chưa cần biết bạn chiến thắng bao nhiêu, bạn x lần tài khoản bao nhiêu, nhưng điều quan trọng là phải giữ được tiền. Còn tiền nghĩa là CÒN CƠ HỘI & Còn cách để làm lại từ đầu. Còn nếu mất tiền thì mọi thứ coi như mất hết! Cho dù có bào chữa, có biện bạnh lý do này, lý do khác cho thất bại của bạn thì tiền cũng không còn nữa. Nên quản trị rủi ro phải là yếu tố cần thiết nhất là được sắp xếp số 2 sau Định vị bản thân! Bạn có đang quản trị rủi ro tốt hay không? Bạn có đang bị kẹp hay bị thua lỗ quá nhiều hay không?

Dưới đây là những câu nói của những nhà giao dịch huyền thoại, không những đầu tư tăng trưởng, đầu cơ mà còn có cả những nhà giao dịch giá trị, họ đều quan tâm đến QUẢN TRỊ RỦI RO:

•    QUẢN TRỊ RỦI RO là ưu tiên hàng đầu và quan trọng nhất!

•    Mark Minervini: “Nhà giao dịch giỏi tập trung vào quản trị rủi ro, họ không lo lắng về lợi nhuận.”

•    Warren Buffett: “Nguyên tắc số 1: Không bao giờ để mất tiền ; Nguyên tắc số 2: Không bao giờ quên nguyên tắc số 1”

•    Nicolas Darvas: “Tôi để những lệnh dừng lỗ của tôi quyết định”

•    Williams Oneil: “Toàn bộ bí mật để chiến thắng trên thị trường không phải là luôn luôn đúng, mà là thua ít nhất khi bạn sai lầm”

•    George Soros: “Vấn đề không phải là bạn đúng hay sai, mà là bạn kiếm được bao nhiêu khi bạn đúng và bạn mất bao nhiêu khi bạn sai.”

•    Bernard Baruch: “Nếu một nhà đầu cơ đúng một nửa thời gian, anh ta đang đạt mức trung bình tốt. Cho dù chỉ đúng 3, 4 lần trong 10 lần, người đó vẫn có thể lãi nếu anh ta có ý thức cắt giảm tổn thất của mình một cách nhanh chóng với những khoản đầu tư sai lầm”

•    George Soros: “Tôi chỉ giàu có bởi vì tôi biết khi tôi sai. Về cơ bản tôi đã sống sót nhờ thừa nhận những sai lầm của mình.”

Có nhiều nguyên tắc để xây dựng phần QUẢN TRỊ RỦI RO, tuy nhiên mọi kiến thức đều dẫn bạn đến hành động cuối cùng là mua & bán làm sao cho hiệu quả. Vì vậy, bạn có thể tìm đọc thêm chủ đề này trong các cuốn sách của những nhà giao dịch huyền thoại, mình tin là chương này sẽ là chương quan trọng nhất trong cuốn sách của họ.

•    Ngoài lề: Kể cho bạn nghe về một câu chuyện khá thú vị bên Mỹ, dạo gần đây Mark Minervini luôn cà khịa & nói về chủ đề của một chị quản lý quỹ khá nổi tiếng bên Mỹ là Cathy Wood. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn Cathy Wood là ai? (https://vneconomy.vn/su-nghiep-dau-tu-lung-lay-cua-cathie-wood-ba-trum-co-phieu-thich-di-nguoc-truyen-thong.htm)

Thành công của Cathie là chị ấy luôn nhìn vào được những tiềm năng tương lai của thế giới, luôn khao khát một phương pháp đầu tư mới, nhà quản lý quỹ nổi tiếng Cathie Wood - dù ở tuổi U70 - dám đặt cược vào những lĩnh vực được xem là của tương lai như tiền số, khai phá vũ trụ và ô tô điện... chính những điều này làm tài sản của Quỹ tăng nhanh chóng, và Cathie được biết đến như là một trong những nhà đầu tư thế hệ mới có khả năng ngang tầm cỡ với nhữung nhà giao dịch huyền thoại trước đây. Tuy nhiên hiện tại khối tài sản của Quỹ này đang giảm đi nhanh chóng trong giai đoạn gần đây, chính vì những sản phẩm đầu tư trong danh mục của họ có độ rủi ro cao, những sản phẩm thuộc nhóm non profit. Và với tính cách của Cathie Wood cô ấy không chấp nhận quản trị rủi ro cho danh mục mà quyết tâm tăng tỉ lệ sở hữu để đầu tư vào tiếp hi vọng chúng sẽ tăng giá trở lại. Đây là một dòng trạng thái được Mark đăng tải cách đây ít hôm:

Quỹ ARK nắm giữ phần lớn số cổ phần cổ phiếu $TDOC, tuy nhiên cổ phiếu này đã giảm 80% giá trị so với thời điểm cổ phiếu đạt đỉnh, từ mức giá 300$ tháng 11/2021 xuống còn 33$ như ở thời điểm hiện tại. Đương nhiên chúng ta không thể nào biết rõ ràng mức giá trung bình và liệu quỹ ARK còn nắm giữ TDOC với số lượng lớn trong quý hay không. Tuy nhiên để cho chúng ta thấy tầm quan trọng của quản trị rủi ro & cần phải bảo vệ tài sản của chính nhà đầu tư cá nhân khỏi những đợt biến động của cổ phiếu nếu lỡ có trót dại đu đỉnh & chờ ngày về bờ trong khi vẫn kỳ vọng vào câu chuyện được tổ chức hay bất kì ai vẽ ra. (bạn khác với nhà đầu tư tổ chức, bạn không thể giống họ được, và bạn cũng không biết họ sẽ làm gì)

III.    PHẦN 3: HỆ THỐNG MUA & BÁN

Mọi kiến thức dù hay đến đâu đi chăng nữa, việc cuối cùng là biến những gì được học trở thành việc mua bán làm thế nào để tạo ra lợi nhuận. Mua bán ở đây không có nghĩa là khi nào thấy rẻ thì mua, thấy đắt thì bán.

Thị trường chứng khoán ngược lại so với những gì bạn nghĩ!

Đôi khi bạn thấy rẻ nhưng có thể giảm tiếp, nhưng cổ phiếu đắt đôi khi lại tăng giá tiếp tục. Nên đừng nhìn và chơi trò chơi Đoán giá trị. Hãy tập trung và để hệ thống làm việc. Hệ thống không gì khác ngoài những nguyên tắc về việc XÂY DỰNG ĐIỂM MUA & ĐIỂM BÁN. Điều này bao gồm nhiều yếu tố giúp bạn vượt qua được những biến động của thị trường & tâm lý khi giao dịch, giúp hạn chế fomo và fear quá mức khi cổ phiếu có hành vi giá bất thường.

Để nói về chủ đề này có lẽ cần nhiều hơn là một bài viết! Hi vọng sẽ trao đổi tiếp ở bài viết khác.

•    Công cụ sử dụng cho quá trình mua & bán

•    Xu hướng thị trường

•    Name Selection – Những cổ phiếu được chọn

•    Những Mẫu hình tiềm năng

•    Điểm mua sớm & Điểm mua đúng

•    Điểm bán

•    Những trick giao dịch

•    … còn rất nhiều

IV.    PHẦN 4: KIÊN TRÌ VÀ LÀM BÀI TẬP

Đầu tư chứng khoán thì có bài tập gì? Tôi là nhà đầu tư chuyên nghiệp không phải là đứa trẻ lớp 5 mà cần phải làm bài tập – Đây là câu nói của hầu hết nhà đầu tư về chủ đề này.

Tuy nhiên Williams Oneil – nhà giao dịch huyền thoại có viết một câu rõ ràng: “90% những người trên thị trường chứng khoán, bao gồm cả những người chuyên nghiệp lẫn những tay không chuyên, chỉ đơn giản là làm chưa đủ bài tập về nhà.” Điều này có ý nghĩa rằng bạn đang chưa biết mình nên & cần phải làm gì trong mỗi buổi tối khi thị trường giao dịch xong.

Bài tập về nhà ở đây không có nghĩa là bạn cần phải trả lời câu hỏi hay trả bài cho bất kì ai, mà là chính bản thân bạn xây dựng cho mình thói quen phân tích thị trường, backtest lại hành vi giá của cổ phiếu, tìm kiếm nhữung cơ hội & hoạch định kịch bản cho thị trường & điểm mua bán cho ngày hôm sau.

Thành công trong sự chuẩn bị là chuẩn bị để thành công! Nếu thiếu bước chuẩn bị, bạn có thể bị bất ngờ và không biết nên xử lý như thế nào ở thời điểm đó. Đôi khi cổ phiếu chỉ cho bạn duy nhất 1 cơ hội để bán, liệu bạn có chuẩn bị sẵn sàng tinh thần để hành động tốt hay chưa? Hay nhiều bạn nói là công việc toàn thời gian của mình không phù hợp để mua & bán hiệu quả nên quyết định là đầu tư sẽ ôm cổ phiếu & cũng ko có kịch bản để quản trị rủi ro, đây chỉ là lời biện minh cho việc không chuẩn bị trước kịch bản & làm bài tập về cổ phiếu và thị trường.

•    Backtest siêu kỹ năng thứ 2 trên thị trường chứng khoán

•    Đánh giá lại thị trường & cổ phiếu leader

•    Tìm kiếm cơ hội: Kỹ thuật & cơ bản

•    Phân tích kịch bản có thể xảy ra

•    …. Còn rất nhiều

V.    PHẦN 5: TÍCH LUỸ & PHÁT TRIỂN

Đây là quá trình cuối cùng giúp bạn hoàn thiện bản thân mình, thông qua việc liên tục học tập & tìm kiếm những kiến thức mới trên thị trường. Đầu tư đâu chỉ dừng lại là phân tích kĩ thuật & mua bán. Bạn cần tìm hiểu rõ ràng hơn về những kiến thức mới bên ngoài, đây chính là phần phụ gia quan trọng cho món ăn & cơ hội trên thị trường chứng khoán của bạn được hoàn thiện. Mình có thể liệt kê ra một số chủ đề để bạn tìm hiểu thêm:

•    Phân tích cơ bản doanh nghiệp, tìm hiểu về đầu vào & đầu ra của doanh nghiệp, lợi thế doanh nghiệp là gì?

•    Phân tích vĩ mô, các chính sách kinh tế, những yếu tố tác động trực tiếp đến cổ phiếu, ngành & xu hướng thị trường

•    Phân tích liên thị trường, sự biến động của các chu kỳ kinh tế & nhóm các loại tài sản: cổ phiếu, hàng hoá, trái phiếu, vàng, đô la, …

•    Tìm đọc những câu chuyện về cuộc đời & những biến cố trong quá trình đầu tư của những nhà giao dịch huyền thoại

•    Đi tìm những người thầy mới, những người bạn mới trên thị trường có tư duy tích cực & phát triển

•    Bên dưới đây là danh sách những cuốn sách mình nghĩ các bạn nên đọc để đầu tư hiệu quả hơn:

o    Làm giàu từ chứng khoán by William O’Neil

o    Giao dịch như một phù thuỷ chứng khoán by Mark Minervini

o    Cách tư duy như một nhà vô địch đầu tư chứng khoán by Mark Minervini

o    Cách kiếm 18.000% lợi nhuận từ thị trường chứng khoán by Gil Morales and Chris Kacher

o    Tôi đã kiếm 2triệu $ trên thị trường chứng khoán như thế nào? Nicolas Darvas

o    Bên trên là sách về hướng dẫn xây dựng hệ thống giao dịch & Còn một số cuốn về các chủ đề khác bạn có thể nhắn tin riêng cho mình nhé.

Trên đây là 5 PHẦN – giúp bạn xây dựng cho bản thân một Learning Curve hiệu quả. Phải thừa nhận rằng mình không phải thuộc nhóm những nhà đầu tư gạo cội sống lâu trên thị trường chứng khoán 10 năm 15 năm để nói cho các bạn tất cả những gì thị trường đã xảy ra. Bất kì ai cũng sẽ có những thất bại & thành công trên hành trình đầu tư, tuy nhiên nếu mới chỉ giao dịch trên thị trường thì thất bại lại nhiều hơn thành công, ai cũng thế, chính điều này làm bất kì ai cũng nản chí & muốn bỏ cuộc, nghĩ rằng bản thân mình không phù hợp với việc đầu tư, tuy nhiên mình tin rằng bạn hoàn toàn có thể tạo ra một bước đột phát cho bản thân nhờ vào sự kiên trì & nỗ lực xây dựng hệ thống đúng phương pháp, hiểu tại sao mình sai, tại sao mình lại đúng, điều này không hề khó như bạn nghĩ, nó hoàn toàn giống như mình đã từng làm từ lúc mới bước chân vào thị trường. Mình tin chỉ cần một quãng thời gian ngắn tập trung làm việc & đúng hướng bạn hoàn toàn có thể phát triển & tạo nên những bước tiến vượt bậc về kiến thức & kết quả đầu tư cho bản thân. Chúc các bạn thành công!

Cảm ơn các bạn đã theo dõi & đọc bài viết! Bạn có thể theo dõi các nội dung về chủ đề này trên kênh Youtube chính thức của mình: https://www.youtube.com/c/NhậtkýChứngkhoánVSA