Góc nhìn về Đầu tư công

Ngày 13/12/2021, Văn phòng Chính phủ có Thông báo số 338/TB-VPCP về Kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh tại cuộc họp kiểm tra, đôn đốc, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công năm 2021 của một số bộ, cơ quan trung ương.

Theo tiến độ hiện tại, trong tổng số hơn 1.500 tỷ đồng vốn kế hoạch được giao năm 2021, giá trị giải ngân đạt hơn 1.000 tỷ đồng, đạt 67% kế hoạch. Số vốn còn phải giải ngân là hơn 500 tỷ đồng. Thời gian còn lại trong năm không nhiều, trong khi số vốn chưa giải ngân còn lại chiếm hơn 30% kế hoạch vốn (Theo Cổng thông tin điện tử Bộ Kế hoạch và Đầu tư). 

Cũng theo tiến độ trì trệ này, làn sóng của nhóm ngành phụ thuộc vào tiến độ Đầu tư công cũng bị ảnh hưởng tới không nhỏ, nhất là khi chỉ còn chưa đầy 2 tháng nữa, năm ngân sách (tính đến tháng 1 2022) sẽ đóng lại với khoản chậm tiến độ gần 30% - một sự kỳ vọng vào 2022 không hề nhỏ cho nhóm ngành này

I.    Các vấn đề hiện hữu làm chậm tiến độ giải ngân đầu tư công

1.    Nguyên nhân khách quan

-    Qua đánh giá, năm 2021 có nguyên nhân khách quan tác động đến việc giải ngân chậm vốn đầu tư công, đó là dịch Covid-19 đón làn sóng thứ 3 và thứ 4, nhiều địa phương phải thực hiện giãn cách xã hội trong thời gian dài; giá vật liệu xây dựng tăng; việc cung ứng, lưu thông hàng hóa, nguyên vật liệu, huy động nhân lực gặp khó khăn do phải thực hiện giãn cách xã hội theo Chỉ thị 17/CT-UBND 2021... Đồng thời là năm đầu của kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 nên nhiều dự án khởi công mới cần có thời gian để hoàn thiện các thủ tục đầu tư dự án.

-    Không chỉ thế, dù giai đoạn tháng 7/2021 với làn sóng dịch thứ 4 với biến chủng Delta, các kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công và các chỉ đạo từ trung ương tới địa phương về giai đoạn “sống chung với dịch” cũng đổ bể; lý do là do sự ảnh hưởng của làn sóng bệnh dịch này là chưa từng có trước đây, trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng.

(theo tinnhanhchungkhoan)

2.    Các nguyên nhân chủ quan

-    Tuy nhiên, nguyên nhân chủ quan vẫn là chủ yếu, do công tác tổ chức thực hiện còn nhiều hạn chế, sự lãnh đạo chỉ đạo ở một số bộ, cơ quan còn thiếu quyết liệt, sâu sát, thiếu sự quyết tâm chính trị; lập kế hoạch vốn chưa sát với thực tế; công tác chuẩn bị dự án, thẩm định, tư vấn còn mất nhiều thời gian; thủ tục đầu tư, thanh quyết toán vốn đầu tư dự án còn bất cập; một số Ban quản lý dự án, chủ đầu tư, nhà thầu yếu kém về năng lực...

Về cụ thể cơ chế chính sách

-     Về quy trình và thủ tục quản lý và sử dụng ODA, Nghị định số 56/2020/NĐ-CP của Chính phủ còn phức tạp, khó khăn thực hiện trong thực tế... làm ảnh hưởng đến quá trình điều chỉnh chủ trương, điều chỉnh dự án, ký kết Hiệp định

-    Từ năm 2020, việc lập dự toán xây dựng dự án phải thực hiện theo các Thông tư số 10, 11, 15, 16/2019/TT-BXD của Bộ Xây dựng, làm kéo dài thời gian triển khai thực hiện, ảnh hưởng tiến độ khởi công và giải ngân kế hoạch vốn đã được giao

-    Chính phủ đã ban hành Nghị định 15/2001/NĐ-CP ngày 03/3/2021 quy định chi tiết một số nội dung về quản lý dự án đầu tư xây dựng để thay thế Nghị định số 59/2015/NĐ-CP ngày 18/6/2015, tuy nhiên Thông tư hướng dẫn triển khai cụ thể các nội dung của Nghị định 15/2021/NĐ-CP vẫn chưa được ban hành.

-    Theo các quy định sửa đổi trong Luật Xây dựng, bổ sung thẩm quyền thẩm định, phê duyệt hồ sơ thiết kế điều chỉnh và một số thủ tục khác đã thay đổi, gây khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện ở địa phương làm ảnh hưởng đến tiến độ duyệt hồ sơ, tiến độ thi công và tiến độ giải ngân của các dự án.

-    Thời gian điều chỉnh kế hoạch hằng năm quy định thực hiện trước ngày 15/11 năm kế hoạch, tuy nhiên tại địa phương có nhiều dự án điều chỉnh phải thông qua Hội đồng nhân dân tại kỳ họp cuối năm (họp sau ngày 15/11), do đó khó khăn trong việc điều chỉnh kế hoạch để tăng tỷ lệ giải ngân.

-    Các dự án chuyển tiếp gặp vướng mắc về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, công tác quản lý hiện trạng, thỏa thuận áp giá đền bù; một số dự án vẫn chưa hoàn thành các thủ tục đầu tư nên đã bị cắt giảm kế hoạch vốn năm 2021.

-    Quy định về chi phí mới được ban hành đã có hiệu lực ngay (Thông tư số 11/2021/TT-BXD của Bộ Xây dựng có hiệu lực từ 15/10/2021) nên phải điều chỉnh lại dự toán và kế hoạch lựa chọn nhà thầu, làm ảnh hưởng tiến độ thực hiện dự án.

II.    Đẩy mạnh giải ngân – đi vào chặng nước rút

-    Nhiệm vụ giải ngân vốn đầu tư công từ nay đến hết ngày 31-1-2022 là hết sức nặng nề. Để phấn đấu đạt tỷ lệ giải ngân ở mức cao nhất, đòi hỏi sự nỗ lực, vào cuộc của các cấp, ngành và địa phương.

-    Để thúc đẩy giải ngân vốn ngân sách, ngày 22-11, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1962/QĐ-TTg thành lập 6 tổ công tác để kiểm tra, đôn đốc, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công năm 2021 tại các bộ, cơ quan trung ương và địa phương có tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công tính đến ngày 31-10 dưới 60% kế hoạch được giao. 

-    Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh nêu rõ, các bộ, cơ quan phải thực hiện nghiêm tinh thần chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, quyết tâm đạt mức giải ngân vốn đầu tư công cao nhất trong thời gian còn lại của năm 2021, đồng thời bảo đảm hiệu quả các dự án, nêu cao trách nhiệm của người đứng đầu; phân cấp, phân quyền phù hợp với năng lực, gắn với kiểm tra, giám sát chặt chẽ…

III.    Các nhóm ngành hưởng lợi từ tiến độ giải ngân Đầu tư công

-    Với sự hưng phấn hiện tại của nhà đầu tư dành cho thị trường chứng khoán, không khó để có thể thấy dòng tiền tìm đến các cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ thuộc nhóm bất động sản dân cư, bất động sản khu công nghiệp và nhóm liên quan trực tiếp đến chính sách đầu tư công như xây dựng hạ tầng, vật liệu xây dựng.

-    Dù vậy, cú huých đến từ việc “thông nòng” chính sách và thúc đẩy vốn đầu tư công được giải ngân vẫn tạo ra rất nhiều kỳ vọng lớn hơn cho nhà đầu tư, những người quan tâm đến nhóm ngành này.

-    Ở nhóm thượng nguồn gồm 2 ngành chính là bất động sản và vật liệu xây dựng. Theo đó, các cổ phiếu của các nhóm ngành này được dự báo có nhiều cơ hội tăng trưởng trong năm 2022 do hoạt động giải ngân vốn đầu tư công được đẩy mạnh, việc hoàn tất lập và phê duyệt quy hoạch phát triển vùng/địa phương giai đoạn tới sẽ trở thành chất xúc tác mạnh mẽ để triển khai các dự án mới. Các cổ phiếu tiêu biểu ở nhóm này là VHM, NVL, KDH, NLG, HPG, HSG, HT1, BCC, KSB…

-    Ở nhóm trung và hạ nguồn gồm: Xây dựng, thi công công trình và logistics & cảng biển. Theo đó, sau khi hạ tầng các dự án hoàn thiện sẽ là cơ hội phát triển của nhóm ngành này với các cổ phiếu đáng chú ý như CTD, HBC, VCG, FCN, ITD, ACV, GMD…

-    Nhóm hưởng lợi gián tiếp chính là các ngân hàng khi được tăng cường cấp tín dụng để giải ngân trong lĩnh vực này.