Đầu tư chứng khoán có may rủi như bạn nghĩ?

Bài viết chỉ dựa trên quan điểm cá nhân dành cho một nhà giao dịch theo xu hướng, nếu bạn có ý tưởng khác điều đó hoàn toàn hợp lý nếu vẫn đang hiệu quả với kết quả bạn giao dịch!

Thị trường chứng khoán vừa trải qua một tuần phục hồi, giúp nhà đầu tư dễ thở hơn đồng thời tài khoản tăng lại một phần nào tạo nên không khí tích cực. Nhìn lại hành trình hai tuần giảm liên tiếp trước đó hẳn ai cũng ở trong trạng thái lo lắng & không biết phải làm thế nào, đặc biệt những nhà đầu tư mới vào thị trường và chưa từng trải qua những đợt sụt giảm nào lớn đến như thế.
Nhưng khi cùng quẫn, cộng thêm nỗi lo sợ lên đến tột cùng khi vừa mới thứ 6 tuần trước thị trường thủng 1200 một cách dễ dàng để kết phiên tại mốc 1182 điểm. Tưởng chừng như thị trường có thể giảm tiếp, chưa thấy đáy ở đâu thì thị trường lại bật dậy và tăng giá trong nghi ngờ khiến một số lượng lớn nhà đầu tư bán ra lại đúng đáy mà không dám vào mua hàng lại. Đây là một thực tế!

Khi trải qua cảm giác này, nhiều người cảm thấy thất vọng và bĩu môi: CHƯA BAO GIỜ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN NÓ LẠI CỜ BẠC ĐẾN THẾ! MUA VÀO THÌ NGAY ĐỈNH MÀ BÁN RA THÌ ĐÚNG LẠI NGAY ĐÁY, KHÔNG HIỂU CÁCH NÀO ĐỂ CHIẾN THẮNG TRÊN THỊ TRƯỜNG!

Nhưng nếu tiếp đây khi thấy cổ phiếu tăng, thị trường tăng trở lại, lớp nhà đầu tư này rồi lại sợ cổ phiếu tăng mất, lao vào mua thì lại đúng đỉnh tiếp, khả năng cao lại như thế! Thị trường cứ vờn qua, vờn lại cho mấy lần là sẽ thấy tài khoản chẳng còn gì. Nhìn lại trong suốt cả quá trình thị trường giảm ở đâu cũng xuất hiện lỗi lầm.

►    Để mô tả việc đánh cược trong đầu tư chứng khoán Mark Minervini – nhà giao dịch huyền thoại vô địch giải đầu tư chứng khoán Mỹ 2021 nói rằng:
"If you think stock trading is gambling, I suppose you could say the same about brain surgery. To a trained surgeon with the necessary expertise, it is a job with risks that are offset by knowledge, training and ultimately skill. Stock trading is no different."

Dịch: Nếu bạn nghĩ đầu tư chứng khoán là cờ bạc, tôi cho rằng bạn có thể nói nó gần giống những cuộc phẫu thuật não. Trở thành bác sĩ phẫu thuật cần được đào tạo với chuyên môn cần thiết, nó là một công việc với quá nhiều rủi ro, nhưng có thể được bù đắp bằng kiến thức, sự đào tạo và quan trọng cuối cùng là kĩ năng. Giao dịch chứng khoán cũng không khác gì mấy.

Mình nói lên điều này để các bạn hiểu rằng, trên thị trường chứng khoán – kiến thức, kỹ năng và rèn luyện hoàn toàn có thể mang lại thành công bền vững bằng việc KIÊN TRÌ & KỶ LUẬT với HỆ THỐNG GIAO DỊCH. Cho dù bạn tham gia bất kì cuộc giao dịch nào nó đều có rủi ro của nó, không thể nào chắc chắn bạn tham gia cổ phiếu này, hay điểm mua này an toàn 100%, giống như thị trường đã chứng minh điều đó. Cứ càng nghĩ vùng này an toàn thì thị trường lại càng giảm để tìm vùng cân bằng mới, rồi khi đoán thị trường sẽ giảm tiếp tục thì nó lại hồi trong sự nghi ngờ và bán mất cổ phiếu ngay tại vùng đáy của rất nhiều nhà đầu tư. Điểm mua nào cũng có rủi ro & cần phải quản trị rủi ro cho nó! Cho dù bạn giao dịch theo bất kỳ trường phái giao dịch nào, rủi ro cũng có thể xuất hiện và đánh bay toàn bộ tài sản bạn tích góp hoặc thành tích đầu tư của bạn trong suốt quãng thời gian dài mà không có sự tôn trọng rủi ro.

Tuy nhiên, giống như cuộc phẫu thuật não đầy rủi ro, tỷ lệ sống sót của bệnh nhân cũng 50/50, các bác sĩ muốn thành công và tăng tỷ lệ sống sót cho bệnh nhân trong suốt sự nghiệp phải rèn luyện, cố gắng & trau dồi kĩ năng liên tục để giảm tỷ lệ thất bại thông thường xuống một con số thấp nhất. Đầu tư chứng khoán cũng tương tự như vậy!

Phân tích như vậy đủ rồi! Bây giờ mình cùng nhau nhìn xem thử một vài ý tưởng tại sao bạn hoàn toàn có thể xây dựng thành công bền vững từ đầu tư chứng khoán, tại sao bạn hoàn toàn có thể QUẢN TRỊ RỦI RO & xây dựng một hệ thống giao dịch cho bản thân mình:

1. Ý TƯỞNG 1: Tỷ suất đầu tư của Mark Richie II
2. Ý TƯỞNG 2: Phương pháp Sepa Mark Minervini & Phương pháp CANSLIM Williams Oneil
3. Ý TƯỞNG 3: Mô hình chu kỳ của phiếu của Stain Weistein 
4. Ý TƯỞNG 4: Lời dặn dò của Jesse Livermore

Ý tưởng 1: Tỷ suất đầu tư của Mark Richie II

Bức ảnh này được công bố trực tiếp trên tài khoản mạng xã hội của Mark Minervini để nói về cậu học trò đồng thời cũng là người đồng trợ giảng cho chương trình Master Trading Proggram trong suốt quãng thời gian từ 2010 đến thời điểm hiện tại.Mark Richie II là con của một nhà quản lý quỹ, ông vinh dự được tham gia vào cuốn sách phỏng vấn các nhà giao dịch siêu hạng, cùng hàng với David Ryan (truyền nhân Oneil, hay Dan Zanger người vẫn đang giữ con số kỷ lục về tỷ suất đầu tư và Mark Minervini huyền thoại sống của thị trường chứng khoán đương đại. (số liệu này đã được kiểm toán độc lập) Bản báo cáo này nêu lên một số điểm thú vị để cho bạn góc nhìn mới về tỷ suất đầu tư của những nhà giao dịch huyền thoại, có phải lúc nào họ cũng luôn chiến thắng, và cách để họ tạo ra những thành công bền vững cùng với thời gian như thế nào? (hãy dành thời gian nghiên cứu kết quả đầu tư này) 

Đầu tiên bạn có thể thấy, mức thua lỗ trung bình ở các năm của Mark Richie II không bao giờ vượt quá 7-8%, năm thấp nhất là -6,37% vào năm 2018, các năm còn lại đều thấp hơn mốc này. Điều này lý giải một điều rằng ông không bao giờ để tài khoản sụt giảm quá 8% đúng theo nguyên tắc stoploss. Tuy nhiên vì thị trường MỸ giao dịch không biên độ nên vẫn có những cổ phiếu bạn gặp phải có cú giảm mở gap nhanh chóng thì để hạn chế những trường hợp này tốt nhất là qui mô vị thế của bạn nên kiểm soát cho từng mã là không quá 25-50% một mã cổ phiếu. (thì bạn hoàn toàn có thể giữ số tiền mất thấp hơn số 8% này.) Thứ 2, bạn thấy những năm Mark Richie II không kiếm được tiền thì thường những năm đó xu hướng thị trường không tốt hoặc đang chu kỳ giảm của thị trường nên hầu như tài khoản của ông cũng biến động tương ứng, nhưng vì quản trị rủi ro tốt nên bạn hoàn toàn có thể bảo toàn được số vốn trong lúc thị trường không ủng hộ xu hướng và đợi thời cơ chín muồi ở những giai đoạn xu hướng uptrend mới của thị trường. Thứ 3, vào những năm xu hướng tăng mạnh của thị trường như 2020,2021 hay quá khứ là 2016,2017, 2013, 2014…  thì Mark Richie II tận dụng rất tốt cơ hội để gia tăng tài sản.

Vậy thì giả sử làm một phép tính đơn giản, nếu bạn có khoảng 200 triệu đầu tư ban đầu và đạt được tỷ suất đầu tư tương tự như Mark Richie II làm được trong vòng 10 năm (bạn có thể lấy máy tính ra và nhấn đi), nếu như mình tính không nhầm đó là 12 tỷ. Đó là chưa kể trong quá trình đầu tư bạn có thể đi làm và tìm thêm nguồn thu nhập mới để tái đầu tư cho khoản lợi nhuận qua hàng năm – nghĩa là tài sản của bạn sau 10 năm nếu làm đúng có thể x42 lần dựa trên kết quả đầu tư của Mark Richie II.

Nếu bạn nghĩ rằng điều đó là không tưởng, và vì họ là huyền thoại giao dịch nên họ có thể làm được tỷ suất như vậy thì với mình ở thị trường Việt Nam việc chọn cổ phiếu & đà tăng cổ phiếu thường lớn hơn thế này rất nhiều, nhưng cứ giả sử bạn chỉ cần làm đúng ½ tỷ suất đầu tư của Mark thì từ một số tiền 200 triệu bạn cũng đã có một số tài sản lớn khoảng hơn 6 tỷ cho 10 năm cho chính cuộc sống của mình, chưa kể là bạn còn kiếm tiền & tái đầu tư lại. Nhưng phải nói một thực tế rằng: LÀ KẾT QUẢ ĐẦU TƯ CỦA MARK RICHIE II PHỤ THUỘC RẤT NHIỀU VÀO XU HƯỚNG THỊ TRƯỜNG – nghĩa là lúc thị trường có xu hướng tăng giá đó là lúc anh kiếm tiền & giao dịch mạnh mẽ, nhưng lúc thị trường có xu hướng giảm thì anh thường phòng thủ tài khoản & để các mức sụt giảm xuống dưới 8%. => Một ý niệm về phương pháp đầu tư theo xu hướng.

Ý tưởng 2: Phương pháp Sepa Mark Minervini & Phương pháp CANSLIM Williams Oneil 

Chắc hẳn nếu ai đã đọc cuốn sách Phù thuỷ chứng khoán của Mark Minervini đều biết về phương pháp giao dịch SEPA hay Làm giàu từ chứng khoán của Williams Oneil có phương pháp CANSLIM. Nếu chưa biết về hai phương pháp giao dịch này bạn có thể tìm đọc lại. Riêng ở bài viết này mình chỉ đề cập về tính đặc trưng của hai phương pháp.

•    5 yếu tố quan trọng nhất của SEPA: 1/ Trend (xu hướng) 2/ Fundamentals (cơ bản doanh nghiệp) 3/ Catalyst (Chất xúc tác) 4/ Entry Point (Điểm vào) 5/ Exit point (Điểm thoát khỏi cổ phiếu)

•    6 Yếu tố quan trọng nhất của CANSLIM: 1/ Current Earnings (Lợi nhuận hiện tại) 2/ Annual Earnings (Lợi nhuận thường niên) 2/ New Product (sản phẩm mới) 3/ Supply & Demand (Cung và cầu) 4/ Leader & Laggard (cổ phiếu dẫn đầu và quên lãng) 5/ Institutional Sponsorship (Tổ chức bảo trợ) 6/ Market Direction (Xu hướng thị trường)

Nếu nhìn lại về điểm chung của hai phương pháp của hai nhà giao dịch huyền thoại này chúng ta tìm ra đặc điểm để giao dịch chiến thắng là: TÌM RA NHỮNG CỔ PHIẾU TĂNG TRƯỞNG MẠNH VỀ DOANH THU VÀ LỢI NHUẬN là NHỮNG CỔ PHIẾU LEADER CÓ NỀN TẢNG TÍCH LUỸ KIẾN TẠO TIỀM NĂNG TRONG MỘT XU HƯỚNG THỊ TRƯỜNG TĂNG GIÁ MỚI.

Đúng là nói thì đơn giản, tìm ra mới khó! Nhưng điều kiện tiên quyết đầu tiên là XU HƯỚNG THỊ TRƯỜNG, RỒI MỚI ĐẾN SÓNG NGÀNH (Nhóm cổ phiếu khoẻ có câu chuyện biến động ngành), rồi mới đến cuối cùng là cổ phiếu đáp ứng đầy đủ về yếu tố kĩ thuật và cơ bản để tham gia. Nếu bạn làm đúng được qui trình thế này thì đã nắm được chìa khoá cho hệ thống giao dịch bản thân rồi. 

Chính hệ thống giao dịch theo đà tăng trưởng thế này! Bạn có biết Williams Oneil đã tạo ra tỷ suất 60%/năm trong vòng 30 năm liên tiếp, Mark Minervini từ năm 1997 lần đầu tiên ông vô địch giải đầu tư chứng khoán Mỹ đến thời điểm hiện tại 2021 ông lại tiếp tục vô địch cuộc thì này đồng thời các nhà quản lý quỹ luôn mơ ước tỷ suất đầu tư của ông năm thấp nhất là 121%. 

Cả hai hệ thống giao dịch này giúp bạn tìm được những cổ phiếu tăng giá tốt nhất trong một xu hướng thị trường mạnh mẽ, chính những nguyên tắc trong hệ thống này giúp bạn tối đa hoá lợi nhuận và cẩn thận hạn chế thua lỗ để thoát ra khỏi những cổ phiếu thất bại nếu không may mua phải, dẫn nguồn tiền đến những cổ phiếu chiến thắng tốt nhất.

Ý tưởng 3: Mô hình chu kỳ cổ phiếu của Stan Weinstein

Một số thuật ngữ: Trading range: VÙNG GIAO DỊCH; Pullback: KÉO NGƯỢC; Resistance Zone: VÙNG KHÁNG CỰ; Support Area: VÙNG HỖ TRỢ; Breakdown: Điểm phá vỡ xuống dưới; Breakout: Điểm phá vỡ lên trên; Trend line: đường xu hướng; Uptrend: xu hướng tăng được xác nhận; downtrend: xu hướng giảm được xác nhận; MA: Đường trung bình.

Trong mô hình này, không có cổ phiếu nào tăng mãi, cũng không có cổ phiếu nào giảm mãi mà sẽ luôn có những pha tăng gia và giảm giá được chia làm 4 giai đoạn: Giai đoạn tích luỹ, giai đoạn uptrend tăng giá, giai đoạn phân phối tạo đỉnh và cuối cùng là giai đoạn giảm giá. 

Đầu tiên là pha tăng giá, từ nền tích luỹ bên dưới cổ phiếu break ra khỏi khu vực tích luỹ với phiên breakout có xác nhận volume bắt đầu cho một xu hướng tăng giá mới, giá cổ phiếu liên tục bám đường trendline và đường trung bình trong quá trình tăng giá. Đến vùng đỉnh là khu vực phân phối và thoát hàng của tổ chức bằng bất kì mẫu hình gì. Tiếp theo, Khi cổ phiếu breakdown khỏi khu vực nền tảng giá lỏng lẻo trên cao vùng đỉnh, cổ phiếu có khả năng điều chỉnh từ 30-50% hoặc hơn và tái tích luỹ lại ở vùng giá bên dưới trước khi tạo ra xu hướng uptrend tăng giá mới. Vòng lặp này liên tục lặp đi lặp lại trong quá trình tăng giá của cổ phiếu và cả của thị trường chung.

Đương nhiên là sẽ có nhiều kĩ thuật nhận diện chứ không hẳn là một bức hình như thế này để nói khi nào cổ phiếu tăng hay giảm. Kiểm định lại và liên tục trau dồi kĩ năng phân tích thị trường giúp bạn xác định được khi nào nên tham gia vào thị trường hay cổ phiếu mà tại đó tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận là tốt nhất.
Ví dụ: Cổ phiếu HBC ở giai đoạn 2018 tạo đỉnh đến bắt đầu 2021 cho sóng uptrend mới!

Từ chính mô hình chu kỳ cổ phiếu này giúp bạn nhận diện thời điểm này có thể giao dịch được hay không, có thể đánh giá được thị trường chung đã xác nhận một môi trường ổn định để giao dịch hay không? Hay cuối cùng là biết khi nào để thoát ra khỏi cổ phiếu một cách an toàn nhất.

Giai đoạn tạo đỉnh 2018 – HBC bắt đầu giảm và tạo đáy sau 2 năm liên tiếp – nếu nhà đầu tư ôm cổ phiếu thì có lẽ mất thời gian khoảng 4 năm tròn để về bờ cùng vớ đó mức sụt giảm lớn nhất của tài khoản lên đến gần 80% tài khoản. Bạn có chịu nổi nhiệt hay không? Nghĩa là nếu muốn về bờ bạn cần kiếm lại 400% lợi nhuận. Trong lúc người khác bắt đầu kiếm lãi ở những chu kỳ sóng tiếp theo bạn lại ngồi im chờ về bờ. Quan trọng hơn là sự tra tấn về tinh thần và thể xác lúc nào cũng lo âu và sợ hãi rằng mình sẽ mất toàn bộ số tiền có được, đó có phải là một cách tốt để đầu tư trở thành phong cách sống của chính bạn? Hãy suy nghĩ về điều này.

Ý tưởng 4: Lời dặn dò của Jesse Livermore

Trong cuốn sách “How to trade in stock” viết lại những nguyên tắc giao dịch của Livermore để từ một kẻ được mệnh danh là “Cậu bé đầu cơ” trở thành một huyền thoại giao dịch phố Wall những năm 1910-1920 làm khuynh đảo thị trường chứng khoán. Có một câu nói mà Jesse Livermore viết lại:

“CÓ NHỮNG THỜI ĐIỂM TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN MÀ TỐT NHẤT BẠN NÊN GIỮ TIỀN TRONG MỘT KÉT SẮT AN TOÀN, BÊN NGOÀI THỊ TRƯỜNG. TRONG THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN, THỜI GIAN KHÔNG PHẢI LÀ TIỀN, THỜI GIAN LÀ THỜI GIAN MÀ TIỀN LÀ TIỀN. VÌ VẬY BẠN KHÔNG CẦN GIAO DỊCH MỌI LÚC.”

“TIỀN CỦA BẠN CHỈ NÊN ĐƯỢC CHUYỂN VÀO THỊ TRƯỜNG KHI TÌNH HÌNH THUẬN LỢI, VÀO ĐÚNG THỜI ĐIỂM – KIÊN NHẪN – KIÊN NHẪN – KIÊN NHẪN ĐÓ MỚI CHÍNH LÀ CHIA KHOÁ THÀNH CÔNG CỦA BẠN. CÒN THỜI GIAN CHỈ LÀ NGƯỜI BẠN TỐT NẾU NÓ ĐƯỢC SỬ DỤNG HỢP LÝ.”

Qua lời dặn dò của Livermore, chúng ta hiểu được rằng, ở thị trường chứng khoán, thời gian và tiền bạc là hai thứ tách biệt với nhau, thời gian không phải là tiền mà tiền là tiền còn thời gian là thời gian, tách biệt với nhau, không có nghĩa bạn ngồi yên không làm gì ở thời điểm hiện tại là bạn đang mất tiền, mà đôi khi chính điều đó bảo vệ bạn khỏi những rủi ro tiềm ẩn trong một thị trường con gấu. Thời gian chỉ là tiền khi nó được đưa vào đúng thời điểm, và đúng vào lúc mà cơ hội chín muồi nhất.

Có rất nhiều bạn cố gắng tìm kiếm cơ hội giao dịch trong một thị trường giá xuống, hoặc chỉ đơn giản nghĩ mình là nhà đầu tư nên bắt buộc phải mua & bán để đúng nghĩa vụ với thị trường, không ai bắt bạn phải làm như thế cả. Bạn nghĩ rằng bạn có thể lãi 10 thậm chí 20% ở nhịp phục hồi nhưng rồi chính thói quen như thế sẽ có lúc bạn trả lại đúng số tiền như vậy cho thị trường thậm chí còn hơn. Đôi khi nhìn lại trong suốt hành trình này, không lãi thêm thậm chí còn lỗ, hoặc không đủ trả phí giao dịch, có lẽ tốt hơn nên kiên nhẫn và ngồi đợi thị trường, cổ phiếu xây dựng mô hình đủ tin cậy và cơ hội đủ chín muồi. Còn nếu trong suốt 10 năm qua tương tự Mark Richie II, kể cả lúc thị trường tăng hay giảm lúc nào bạn cũng kiếm được tỷ suất trên 100% thì bạn nên đi viết sách và trở thành huyền thoại. Còn bài viết này dành cho tôi và bạn những người bình thường, nếu tất cả chúng ta giống nhau thì tốt nhất là nên đi tìm một con đường đầu tư bền vững và tồn tại lâu dài với thị trường chứng khoán.

Qua 4 ý tưởng, chúng ta thấy được rằng:

-    Trong xu hướng giảm, thậm chí là thị trường con gấu: bảo vệ tài sản và hạn chế rủi ro là việc đặt lên hàng đầu. Có ¾ số cổ phiếu sẽ di chuyển theo hướng của thị trường chung, bạn không cần phải quá nhiệt huyết để kiếm tiền trong lúc thị trường giảm vì chính những nhà giao dịch huyền thoại cũng không thể chống lại xu hướng của thị trường chung.

-    Tiền chỉ được tạo ra khi được đưa vào thị trường đúng thời điểm => đó là lúc thị trường ổn định đi ngang, ít biến động hoặc uptrend cho xu hướng tăng giá mới.

-    Trong xu hướng tăng, phương pháp đầu tư theo đà tăng trưởng hay đầu tư theo xu hướng phát huy tác dụng giúp bạn tìm ra những cổ phiếu chiến thắng & tối đa hoá hiệu quả đầu tư. Cổ phiếu chiến thắng không phải là công ty nổi tiếng, có vốn hoá lớn nhất mà là những doanh nghiệp có sự tăng trưởng về doanh thu & lợi nhuận, có nền tảng tích luỹ mang tính kiến tạo, một câu chuyện đủ hấp dẫn / chất xúc tác cho đà tăng giá của doanh nghiệp, kèm theo là điểm mua (entry point) và điểm bán (exit point).

-    Đầu tư là một hành trình & một phong cách sống, hãy làm thế nào để bạn cảm thấy thoải mái, tự tin & đi lâu dài cùng hành trình này. Nếu bạn đang cảm thấy khổ sở, lo âu và sợ hãi về kết quả mình đang đầu tư thì tốt nhất bạn nên thay đổi. Bạn không thể kì vọng một kết quả mới nếu mãi làm theo cách cũ. Không ai bắt buộc bạn cần phải trở thành nhà giao dịch theo xu hướng nhưng chắc chắn bạn cần hiểu & biết mình đang làm gì? Liệu điều bạn đang làm có trường hợp rủi ro nào có thể xảy ra hay không? 

-    Cuối cùng, trong xu hướng tăng giá cơ hội nhiều, bạn vào và tìm cổ phiếu tốt nhất, khi xu hướng đảo chiều và các mô hình không tin cậy, bạn ra ngoài và chờ đợi cơ hội. ĐẦU TƯ KHÔNG HẲN LÀ CỜ BẠC mà luôn có một con đường ĐẦU TƯ BỀN VỮNG PHÙ HỢP DÀNH CHO BẠN! Để không ai có thể lấy được tiền của bạn. Hãy đi tìm nó!

Bài viết dành cho những nhà giao dịch theo xu hướng!

Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết! Hãy nhấn theo dõi để nhận được các bài viết tiếp theo. Theo dõi video phân tích về chủ đề này sắp tới trên kênh youtube: https://www.youtube.com/c/NhậtkýChứngkhoánVSA