Canada - EU: Bước đầu cho ước vọng lớn
Hội nghị cấp cao Canada - EU lần thứ 21 tại Montréal (ngày 29 - 30.10) đã khởi động 'Liên minh vì tương lai' giữa hai bên, bắt đầu tiến trình định vị danh tính chính thức cho mối quan hệ 'liên kết ngày càng chặt chẽ nhưng không phải là thành viên EU' giữa Canada với EU.
Kết quả hội nghị khá đáng kể. Trong đó đặc biệt là kết thúc đàm phán Hiệp định thương mại số và Hiệp định cạnh tranh thế hệ hai cũng như việc Canada ký với Ngân hàng Đầu tư châu Âu khuôn khổ đầu tư vào các khoáng sản then chốt.
Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa, Thủ tướng Canada Mark Carney và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tổ chức họp báo sau lễ ký kết tại hội nghị thượng đỉnh Canada - EU ở Montreal, Canada ngày 30.10
Ảnh: Reuters
Hai bên hiện cần kiến tạo quan hệ hợp tác đặc biệt này trước hết vì Mỹ. Quan hệ của Canada với Mỹ suy giảm khiến đa dạng hóa đối tác thành đòi hỏi sống còn. EU vốn đã là đối tác thương mại lớn thứ hai của Canada và khối này cũng cần thêm bạn đồng hành.
Tiếp đến, khái niệm "chủ quyền" và "tự chủ" nay đã có thêm nội hàm mới, bao hàm không chỉ lương thực, năng lượng, quốc phòng, mà còn là khoáng sản then chốt, chất bán dẫn, thanh toán, vắc xin, viễn thông vệ tinh và trí tuệ nhân tạo. Ở những lĩnh vực này hai bên bổ sung cho nhau: EU có thị trường, năng lực nghiên cứu và sản xuất; Canada có khoáng sản, khí đốt hóa lỏng cùng thế mạnh về vũ trụ, AI, lượng tử.
Bên cạnh đó, an ninh cũng là một lý do quan trọng. Ngoài ra, hai bên muốn giúp nhau gia tăng vị thế và cả hai cùng ủng hộ chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế. Hội nghị nói trên mới chỉ là bước đầu cho ước vọng lớn vì phần lớn kết quả mới dừng ở kết thúc hoặc khởi động đàm phán chứ chưa hiện thực hóa.
Mức liên kết "chưa là thành viên" giúp hai bên đạt được phần lớn lợi ích hội nhập mà không bị ràng buộc pháp lý, nhưng cũng khiến đích đến vẫn xa mờ. Canada còn phải giải quyết vấn đề không dễ là càng xích lại gần EU thì càng khó hóa giải với Mỹ - xưa nay vốn luôn là đối tác kinh tế, thương mại lớn nhất và là nước láng giềng.
Phạm Lữ
Bình luận