P/B và giá trị sổ sách
Vốn chủ 2.000 tỷ, vốn hoá chỉ 1.400 tỷ. Công ty minh hoạ có vốn chủ sở hữu 2.000 tỷ trên sổ sách, nhưng vốn hoá trên sàn — giá nhân số cổ phiếu — chỉ 1.400 tỷ. Thị trường đang trả thấp hơn số vốn ghi trên sổ. Vì sao có thể như vậy?
Giá trị sổ sách và P/B. Giá trị sổ sách mỗi cổ phiếu (BVPS) = vốn chủ sở hữu ÷ số cổ phiếu lưu hành. P/B = Giá ÷ BVPS, cũng bằng vốn hoá ÷ vốn chủ. P/B 1,5 lần nghĩa là thị trường trả 1,5 đồng cho mỗi đồng vốn chủ trên sổ.
P/B đi cùng ROE. Cùng 100 đồng vốn chủ, doanh nghiệp sinh lời 20%/năm đáng giá hơn doanh nghiệp chỉ sinh lời 5%/năm. Vì vậy P/B cao thường đi kèm ROE cao. Đọc P/B một mình, không nhìn ROE, rất dễ kết luận sai.
Khi nào P/B hữu ích. Hợp để dùng P/B: Ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán; Tài sản chủ yếu là tài sản tài chính, sổ sách sát giá trị thật; Doanh nghiệp tạm lỗ, P/E không dùng được · Kém hữu ích: Công nghệ, dịch vụ, thương hiệu tiêu dùng; Giá trị nằm ở con người, thương hiệu — không có trên sổ; Doanh nghiệp có vốn chủ rất nhỏ hoặc âm
Câu hỏi: Cổ phiếu giá 30.000 đ. Doanh nghiệp có vốn chủ sở hữu 2.000 tỷ đồng và 100 triệu cổ phiếu lưu hành. P/B là bao nhiêu lần?
Câu hỏi: Ngân hàng X có P/B 0,8 lần, ngân hàng Y có P/B 2 lần. Nhận định nào hợp lý nhất?
Sổ sách không phải lúc nào cũng phản ánh giá trị thật. Hàng tồn kho lỗi thời hay khoản phải thu khó đòi làm vốn chủ trên sổ cao hơn giá trị thật. Ngược lại, đất mua từ lâu có thể đang ghi theo giá gốc, thấp hơn giá thị trường nhiều lần. Hãy xem vốn chủ đang nằm trong những tài sản nào.
Ghi nhớ: P/B = Giá ÷ giá trị sổ sách mỗi cổ phiếu. P/B cao thường đi cùng ROE cao; đọc hai chỉ số cùng nhau. P/B hợp với ngân hàng, bảo hiểm; kém hữu ích với doanh nghiệp nhiều tài sản vô hình.