Chất lượng lợi nhuận và dấu hiệu bất thường
Hai công ty cùng lãi 100 tỷ. Công ty A lãi 100 tỷ, thu về 110 tỷ tiền từ kinh doanh. Công ty B cũng lãi 100 tỷ, nhưng dòng tiền kinh doanh chỉ 20 tỷ, còn phải thu khách hàng tăng gấp đôi. Lợi nhuận của công ty nào đáng tin hơn?
Dồn tích: phần lợi nhuận chưa thành tiền. Kế toán ghi doanh thu khi giao hàng, không chờ thu tiền. Phần chênh giữa lợi nhuận và dòng tiền kinh doanh gọi là dồn tích. Nghiên cứu của Richard Sloan (1996) cho thấy doanh nghiệp có dồn tích cao thường có lợi nhuận đi xuống ở các năm sau.
Ba thước đo nhanh. CFO / LNST: Mỗi đồng lãi thu về bao nhiêu đồng tiền từ kinh doanh; Từ 1 trở lên: tốt; dưới 0,8: cờ đỏ · Tỷ lệ dồn tích: (LNST − CFO) ÷ tổng tài sản bình quân; Dưới 5%: tốt; trên 10%: cờ đỏ · Phải thu so với doanh thu: Tăng trưởng phải thu trừ tăng trưởng doanh thu; Chênh trên 15 điểm %: cờ đỏ
Câu hỏi: Công ty minh hoạ có lợi nhuận sau thuế 200 tỷ, dòng tiền kinh doanh 120 tỷ, tổng tài sản bình quân 1.000 tỷ. Tỷ lệ dồn tích là bao nhiêu %?
Câu hỏi: Dấu hiệu nào cho thấy lợi nhuận có thể kém chất lượng? Chọn tất cả ý đúng.
Cờ đỏ chưa phải kết luận. Doanh nghiệp đang mở rộng mạnh có thể tăng tồn kho, phải thu có chủ đích và bị cảnh báo dù lành mạnh. Với công ty chứng khoán, dòng tiền kinh doanh bị chi phối bởi cho vay ký quỹ nên các thước đo này không áp dụng. Hãy đọc thuyết minh để hiểu nguyên nhân.
Ghi nhớ: Lợi nhuận chất lượng đi kèm tiền thật: CFO/LNST quanh hoặc trên 1. Dồn tích cao, phải thu tăng nhanh hơn doanh thu là tín hiệu cần xem kỹ. Cờ đỏ là lý do để đọc thuyết minh, chưa phải kết luận gian lận.